FAIRVACUUM
Van 5 naar 50 jaar stofzuigerplezier
Dit project onderzoekt hoe ecodesign en systemisch denken kunnen leiden tot een drastische verlenging van de levensduur van huishoudtoestellen. Centraal staat de ontwikkeling van een universele stofzuigerbehuizing waarin onderdelen uit bestaande en toekomstige sledestofzuigers hergebruikt kunnen worden.
Het project wordt uitgevoerd door Antemai (Kris Jehaes), Orville (Vincent Ramaekers en An Pirlot) en Maakbaar Leuven, en kadert binnen de Design 4 Circularity-oproep van Vlaanderen Circulair en OVAM. Het project loopt van 20 december 2024 tot 19 december 2026 en wordt gesubsidieerd door Vlaanderen Circulair / OVAM.
Ontwerpen voor hergebruik en herstel
Ongeveer 10% van het Europese afval bestaat uit elektronisch en elektrisch afval. Stofzuigers belanden vaak al na gemiddeld vijf jaar bij het afval, terwijl veel onderdelen technisch nog perfect bruikbaar zijn. Dit project wil dat patroon doorbreken door in te zetten op R-strategieën zoals Redesign en Rethink.
De universele stofzuigerbehuizing is ontworpen om motoren, slangen, borstels, stelen en stroomkabels uit honderden verschillende sledestofzuigers te kunnen opnemen; van modellen die twintig jaar geleden op de markt kwamen tot toekomstige types. Defecte onderdelen kunnen eenvoudig worden hersteld of vervangen met basisgereedschap, waardoor de levensduur van het toestel potentieel kan oplopen tot meerdere decennia.
Systeemdenken en circulair businessmodel
Het project vertrekt vanuit de vaststelling dat ongeveer 80% van de milieu-impact van producten wordt vastgelegd tijdens de ontwerpfase. Daarom wordt ecodesign hier niet benaderd als louter productoptimalisatie, maar als een systemische oefening waarin ontwerp, gebruik, herstelling, logistiek en verdienmodel samen worden bekeken.
De universele behuizing fungeert daarbij als een hefboom voor nieuwe circulaire businessmodellen rond hergebruik, refurbishing en lokale assemblage, met aandacht voor schaalbaarheid en reproduceerbaarheid.
Sociale tewerkstelling als structureel onderdeel
Naast ecologische impact verkent het project ook het potentieel voor sociale tewerkstelling binnen een circulair stofzuigerconcept. In de onderzoeksfase wordt nagegaan in welke mate afgedankte stofzuigers en onderdelen kunnen worden ingezameld via bestaande kanalen, zoals recyclage- en donatiestromen, en via mogelijke partners zoals kringwinkels en Recupel.
Daarnaast onderzoekt het project of en hoe samenwerking met sociale-tewerkstellingspartners haalbaar en wenselijk is. Daarbij wordt bekeken of demontage, herassemblage en herstelling van stofzuigers kunnen bijdragen aan opleidings- en werktrajecten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld in de rol van elektrohersteller of refurbisher. Deze pistes maken deel uit van het bredere systeemonderzoek en worden in deze fase nog niet vastgelegd als operationeel model.
Resultaat en ambitie
Met dit project willen Kris Jehaes, Vincent Ramaekers en An Pirlot aantonen dat circulair ontwerpen, wanneer het vertrekt vanuit systeemdenken en samenwerking, kan leiden tot structurele impact op materiaalgebruik, productlevensduur en tewerkstelling. Het project draagt zo bij aan de bredere doelstelling om de materiaalvoetafdruk tegen 2030 met 30% te verminderen.
Wil je meer info over dit initiatief? Neem gerust contact met ons op via info@maakbaarleuven.be