Herstel Eerst

Strategie en impact

Herstel Eerst liep van 2023 tot 2025 en werd ondersteund door het Agentschap Innoveren & Ondernemen. Binnen dit VLAIO Living Lab werden proefprojecten gelanceerd, resultaten geëvalueerd en succesvolle initiatieven opgeschaald. De opgedane kennis werd gedeeld met partners en andere steden, zodat de inzichten breed toepasbaar zijn.

Een belangrijke stap hierin was de Roadmap Herstel 2030: een pakket beleidsaanbevelingen dat vijf strategische lijnen uittekent om elektroherstel te versterken. Denk aan maatregelen zoals een herstelfonds, een lagere btw op herstellingen, het beschikbaar maken van wisselstukken en technische documentatie, en duidelijke Europese doelstellingen voor hergebruik van elektro. Zo wordt herstellen niet alleen aantrekkelijker voor burgers, maar ook haalbaar voor herstellers en economisch rendabel.

Samenwerking en partners

Herstel Eerst is een initiatief van Repair&Share, Herw!n en Maakbaar Leuven en wordt gedragen door een breed partnerschap van organisaties uit de hele elektro-waardeketen: kringloopcentra, producenten, retailers, onderzoeksinstellingen en lokale besturen. Door deze samenwerking kunnen structurele uitdagingen in de hersteleconomie worden aangepakt en groeit herstel uit tot een volwaardige schakel in de circulaire economie.

Wat begon als een lokale proeftuin, evolueert vandaag naar een schaalbaar model voor heel Vlaanderen en zelfs Europa. Het doel is duidelijk: Herstel eerst moet uitgroeien van een goede intentie tot een brede maatschappelijke gewoonte die leidt tot minder afval, meer hergebruik en een duurzame toekomst.

Leuven als proeftuin

Om die ambitie waar te maken, gebruikt Herstel Eerst verschillende testomgevingen. Eén daarvan is Leuven, waar nieuwe oplossingen in de praktijk worden uitgetest en verfijnd. Hier bouwen partners samen aan een stedelijk herstel-ecosysteem dat kan dienen als inspiratie en voorbeeld voor andere regio’s.

De Leuvense testomgeving combineert fysieke herstelplekken met digitale innovaties en actieve betrokkenheid van burgers. De Herstel Hubs (Elektro en Textiel) vormt de draaischijf waar diagnose, herstel en educatie samenkomen. Hier krijgen textiel en klein huishoudelijk elektro een tweede leven en kunnen burgers zelf leren hoe ze kleine herstellingen uitvoeren. De Herstel Hub Elektro ontstond binnen het Living Lab Herstel Eerst en groeide uit tot een vaste plek waar partners samenwerken aan een sterk herstel-ecosysteem.

Om die ervaringen ook buiten Leuven te delen, werden verschillende leersessies georganiseerd met andere steden. Hier werd onder andere een inspiratienota voorgesteld die richting geeft bij het opzetten van gelijkaardige herstel hubs. Zo groeien de Herstel Hub Elektro en Textiel uit tot meer dan een lokale plek: het is een voorbeeld en inspiratiebron voor heel Vlaanderen en zelfs daarbuiten.

Daarnaast worden verschillende pilootprojecten opgezet die elk een ander aspect van herstel belichten. Zo brengt het Repair Café in de gevangenis dubbel herstel tot stand: toestellen krijgen er een tweede leven, en tegelijk doen gedetineerden waardevolle vaardigheden op. De Home Hub maakt digitale diagnose en advies mogelijk, zodat burgers van thuis uit kunnen inschatten of een toestel herstelbaar is. Via samenwerkingen met oragnisaties zoals Maakbar (Gereedschappenbib) en Telraam worden toestellen ingezameld en hersteld in een circulair traject dat niet alleen afval vermindert, maar ook nieuwe businessmodellen verkent.

Ook Mobiele recyclageparken, Corporate Repair Cafés en initiatieven zoals Hobby Repair en ElektroHelden tonen hoe herstel dichter bij mensen kan worden gebracht. Digitale tools zoals Leuvenfixt.be en Online diagnosetools versterken daarbij de toegang tot herstel door drempels weg te nemen en vertrouwen te vergroten. Binnen Herstel Eerst werd rond het platform Leuvenfixt.be een communicatiecampagne opgezet om herstel zichtbaar te maken en meer Leuvenaars de weg naar herstel te laten vinden. Zo wordt Leuvenfixt.be hét herkenbare toegangspunt voor iedereen die liever herstelt dan vervangt.

Wat in Leuven wordt geleerd, wordt gedeeld en vertaald naar beleidsaanbevelingen en concrete modellen die breed inzetbaar zijn. Op die manier draagt de testomgeving bij aan een bredere omslag richting een circulaire economie, waarin herstellen de eerste reflex wordt – in heel Vlaanderen en daarbuiten.

Scroll naar boven