HOBBY REPAIR
Van passie naar impact
Volgens de United Nation’s Global E-waste Monitor 2024 vertegenwoordigen kleine elektrische en elektronische apparaten bijna een derde van de wereldwijde jaarlijkse e-waste-massa. Slechts twaalf procent daarvan wordt formeel ingezameld en gerecycleerd. Vooral in Westerse landen is de afvalberg groot: we produceren gemiddeld zeventien kilogram elektronisch afval per persoon per jaar. Dat leidt tot toenemende vervuiling en een snelle uitputting van waardevolle grondstoffen.
E-waste is een complex maatschappelijk probleem waarbij vele schakels in de keten nog onvoldoende verantwoordelijkheid opnemen. Vanuit de overtuiging dat herstel en hergebruik belangrijke oplossingen zijn, wil Maakbaar Leuven een lokale voortrekkersrol spelen. Door burgers, hobbyherstellers, organisaties en onderzoekspartners te verbinden, wordt gewerkt aan een concreet alternatief voor de wegwerpeconomie rondom kleine elektrische toestellen.
Het ‘Home Repair’-proefproject werd in september 2024 opgezet door Maakbaar Leuven in samenwerking met KU Leuven en Kringwinkel ViTeS. Het project onderzoekt hoe ervaren hobbyherstellers, die thuis en op eigen tempo werken, kunnen bijdragen aan het duurzaam herstellen van toestellen uit de kringwinkelstroom. Slechts een beperkt aantal kringwinkels beschikt over een eigen hersteldienst en de capaciteit daarvan volstaat niet om alle toestellen met herstelpotentieel ook daadwerkelijk te behandelen. Daardoor gaan veel kansen verloren.
Binnen ViTeS zorgt coördinator Kristiaan Debois voor de selectie van geschikte toestellen en de logistieke organisatie. Toestellen die kans maken op een succesvolle herstelling worden bij de juiste herstellers afgeleverd, samen met de nodige onderdelen. Zo kunnen de herstellers zich volledig richten op de technische kant van het herstel.
Hobbyherstellers voeren de herstellingen thuis uit of in de Herstel Hub. Daarbij volgen ze duidelijke kwaliteitsrichtlijnen en wordt elke herstelling geregistreerd in een digitaal dashboard mbv Airatable en een onderzoekstool, ontwikkeld door de onderzoeksgroep van KU Leuven. De verzamelde gegevens helpen om drempels en pijnpunten rond het herstellen van kleine elektro beter te begrijpen. Na afloop van de herstelling worden de toestellen winkelklaar gemaakt en opnieuw te koop aangeboden via Kringwinkel ViTeS, voorzien van garantie en duidelijke productinformatie. KU Leuven, onder leiding van onderzoeker Alex Bunodiere, volgt het project nauwgezet op, analyseert de werking en onderzoekt hoe het model kan bijdragen aan een circulaire economie.
De eerste proefperiodes tonen aan dat het model potentieel heeft. In een tweede proefperiode werden zesenzeventig toestellen aangeboden, waarvan er zesenveertig succesvol werden hersteld. Dit komt overeen met een herstelpercentage van ongeveer zestig procent. De toestellen werden gemiddeld binnen vier dagen verkocht. De verkoopprijs bleek soms lager dan wenselijk in verhouding tot de werkelijke waarde, wat een belangrijk optimalisatiepunt vormt voor toekomstige fases.
In september 2025 start een derde proefperiode waarin wordt ingezet op verdere professionalisering. Daarbij wordt gewerkt met een centrale logistieke hub, vaste vergoedingen voor herstellers en een verbeterde kwaliteitschecklist. Een belangrijke focus ligt op de combinatie van reparatie en refurbishment: elk toestel moet voldoen aan duidelijke kwaliteitscriteria voordat het opnieuw wordt verkocht. Dat verhoogt de betrouwbaarheid voor kopers en zorgt voor maximale levensduur van de producten.
Hobby Repair heeft een directe impact op de vermindering van e-waste. Toestellen die anders op de afvalberg zouden belanden, krijgen opnieuw een eigenaar. Hobbyherstellers gebruiken en ontwikkelen hun technische vaardigheden, terwijl ze zien hoe hun werk bijdraagt aan duurzaamheid. Voor Maakbaar Leuven betekent het een versterking van het netwerk van herstellers, en voor ViTeS een aanzienlijke uitbreiding van hun herstelcapaciteit.
Het project toont dat repareren veel meer is dan een technische vaardigheid. Het is een essentieel onderdeel van een circulaire economie en een manier om lokale, duurzame oplossingen werkelijkheid te maken. Dat succes is te danken aan de inzet van coördinator Seppe Devisscher (MAL), Kristiaan Debois (ViTeS) en onderzoeker Alex Bunodiere en de vele enthousiaste hobbyherstellers die het project dragen.
Wil je meer info over dit initiatief? Neem gerust contact met ons op via info@maakbaarleuven.be